مقالات روان شناسي و آموزش استثنائي

                                   رشد زبان و اختلالات گويايي                 سيد محمد حسينيان آقاملكي

     مقدمه:

تفاوت بين انسان و حيوان در زمينه هاي مختلفي قابل مشاهده است . برتري خارق العاده انسان در فعاليتهاي فكري گرفته تا استفاده از علائم نوشتاري براي برقراري ارتباط، تغييرات چشمگير در شيوه زندگي و ابداع و خلاقيت در ساخت وسايل مختلف زندگي همگي نشانگر اين است كه انسان توانمنديهاي بسيار بالايي در مقابل حيوان دارد.

انسان از راه هاي مختلف با همنوعان خود ارتباط برقرار مي كند . يكي از مهمترين و در عين حال پيشرفته ترين روش ها استفاده از زبان و گفتار در بيان عقايد و نظرات خود است.انسان بخاطر توانايي استفاده از زبان و نيروي فكري توانست ضمن سازگاري با محيط بر طبيعت تسلط پيدا نمايدوحيوانات و ساير پديده هاي طبيعي را به نفع خود مورد بهره برداري قرار دهد.

اگر چه انسان زبان را به عنوان وسيله اي براي رسيدن به اهداف ياد مي گيرد ، اما اين وسيله آنقدر مهم است كه در بسياري از جاها خود به عنوان هدف قرار مي گيرد. زبان در زندگي انسان و ارتباط اجتماعي بسيار مهم است و با استفاده از آن بسياري از اهداف براحتي بدست مي آيد و زندگي اجتماعي  آسان مي شود.

رشد زبان

اگرچه انسان از زبان به عنوان وسيله ا ي براي رسيدن به اهداف ياد مي گيرد اما اين وسيله آنقدر مهم است كه جاي جايي خود به عنوان هدف قرار مي گيرد 

زبان در زندگي انسان و ارتياط اجتماعي بسيار مهم است و با استفاده از آن بسيار ي از اهداف به راحتي بدست مي آيد و زندگي اجتماعي آسان مي گردد . شعاري نژاد (1373-342) وظايف اصلي زبان را چنين خلاصه مي كند« زبان موجب ارتباط و تفاهم است ، وسيله تعبيرهاي رواني و ذهني است ،وسيله تحصيل و گسترش تجارب است ، وسيله تفكر مي باشد و زبان وسيله سازگاري است »

در خصوص وظيفه اصلي زبان به وسيله تفكر اشاره شد . اما بعضي از روانشناسان از زاويه ديگر به اين مسئله نگاه مي كنند و اعتقاد دارند تفكر و رشد شناختي باعث رشد زبان شده و در اين مورد مقدم است . اين موضوع در بحث زبان و تفكر به آن پرداخته شد .

مراحل رشد زبان

       كودكان با سرعت بسيار حيرت آور ي زبان را ياد مي گيرند و در طول چند سال گنجينه لغات بسياري را دارند . نكته بسيار مهم در رشد زبان اين است كه كودكان قبل از اينكه زبان باز كنند مي توانند گفتار ديگران را درك كنند . بطور كلي تمامي كودكان در سراسر جهان مراحل زير را در رشد زبان طي مي كنند.

1-    گريه و فرياد : كودكان در سالهاي اول براي فهماندن منظور خود ناگزير از گريه و فرياد استفاده مي كنند . يعني به نوعي با استفاده ازآن قصد برقراري ارتباط با ديگران دارند.

2-    اداي صداهاي نامشخص ( غان و غون كردن ) 8-4 ماهگي :

3-    اولين كلمات قابل فهم 18-12 ماهگي :

4-    تركيبات دو كلمه اي  5/1 تا 2 سالگي :

5-    روان صحبت مي كنند 5/2 تا 3 سالگي : جمله مي سازند كه از لحاظ دستوري كامل و درست است

6-    آگاهي به قواعد دستوري 4 تا 5   "     : جملات طولاني ترو پيچيده تري بيان مي كنند . در گفتار شان به زمانهاي فعلي و جمع كلمات توجه مي كنند .

 

نظريه هاي رشد زبان

پيشرفت و رشد سريع زبان دركودكان چگونه قابل توجيه است ؟ چه عامل و يا عواملي باعث رشد زبان ( فراگيري زبان ) مي شود ؟ آيا بايد به مكانيزيهاي فطري توجه شود يا عوامل و متغيرهاي سطحي ؟ همه اين سوالها و سوالهاي مشابه در نظريه هاي رشد زبان پاسخ داده مي شود د راين زمينه به طول كلي به بعضي از مهمترين نظريه هاي زبان اشاره مي نما ئيم .

نظريه هاي رشد زبان را مي توان به سه دسته تقسيم كرد:

1- نظريه هاي يادگيري 2-  نظريه هاي نهاد گرايي 3- نظريه هاي شناختي 

نظريه هاي يادگيري:

 در نظريه هاي يادگيري به دو دسته نظريه در مورد زبان بر مي خوريم

 الف ) نظريه رفتارگرائي ب) نظريه يادگيري اجتماعي

الف ) نظريه رفتارگرائي: اسكينر كه نظريه يادگيري شرطي فعال را عنوان كرده است در مورد زبان همانند ساير واكنشها ي رفتاري معتقد است كه زبان براثر همبستگي بين محرك و پاسخ و تقويت پاسخهاي صحيح آموخته مي شود. بدين ترتيب ابتدا كودكان اصواتي را به زبان مي آورند بعضي از اين اصوات توسط بزرگترها تقويت مي شود و بعضي تقويت نمي شوددر نتيجه كلمات تقويت شده ياد گرفته مي شود و كلمات تقويت نشده تضعيف و خاموش مي شود .

بر اساس نظريه عامل موثر در رشد زبان تربيت است و نه طبيعت . نظريه يادگيري تا حدود زيادي بيشتر به تبيين عملكرد زبان مي پردازد . تا توانشهاي زير بنايي درك زبان .

ب) نظريه يادگيري اجتماعي : آلبرت بندورا كه نظريه يادگيري اجتماعي را بنا گذاشته است مي گويد كه بيشتر يادگيري هاي كودك از راه مشاهده رفتار بزرگترها و تقليد طرحهاي رفتاري آنها صورت  مي پذيرد و براي يادگيري در بسياري از موارد تقويت لازم نيست . در مورد يادگيري زبان نيز كودك به زباني كه در اطراف او توسط بزرگترها به كار مي رود توجه مي كند و گوش مي دهد و آنچه را كه شنيده است تقليد مي كند و از اين راه مي آموزد بنابراين نظريه به تاثير مشاهده ، سرمشق گيري و تقليد در فراگيري زبان تاكيد مي شود.

2- نظريه هاي نهاد گرايي : ديدگاه نهاد گرايانه فراگيري زبان بر عوامل تعيين كننده فطري و زيست شناختي زبان تاكيد دارد يعني بر تاثير طبيعت به جاي تربيت . نوآم چامسكي كه يكي از رهبران طرفدار اين نظريه بود معتقد است انسانها سيستمي دروني و از پيش تنظيم شده به نام دستگاه فراگيري زبان دارند كه كودك را قادر به پردازش زبان و ساختن قواعد مي نمايد و از آن طريق گفتار دستوري مناسب را    مي فهمد و ايجاد مي كند .

چامسكي مي گويد از آنجايي كه روندتوليد آوار داراي نظم است ( غن و غون – اولين كلمه – تركيبات دو كلمه اي – قواعد دستوري ) بيانگر روابط معنا يي اي است كه بين فرهنگها مشترك است . و براساس همين موضوع مكانيزم زبان فطري است بعضي ديگر از طرفداران نهادگرايي بر اساس وجود دوره حساس در دوره رشد اعتقاد به مكانيزم فطري زبان دارند. ( در اين دوره انتظار مي رود كه فراگيري زبان به طور عادي پيش برود ولي خارج از اين دوران فراگيري زبان اگر نگوييم غير ممكن ، دشوار است )

3- نظريه هاي شناختي : نظريه هاي شناختي زبان اگر چه اعتقادي به وجود مكانيزم فطري خاص براي فراگيري زبان ندارند اما در عين حال از نطريه نهادگرايي دفاع مي كنند0 كودكان فعال و سازنده هستندو به استعدادهاي شناختي خاص ، استعداد پردازش اطلاعات كه فطري هستند بستگي دارد .

براساس نظريه رشد شناختي پياژه ، رشد شناختي فراگيري زبان را هدايت مي كند . و تا زماني كه تواناييهاي مهم شناختي مانند مفهوم پايداري شيمي بروز نكند اكتساب زبان شروع نمي شود.

اصول يادگيري تكلم

1-    آمادگي بدني

2-    آمادگي ذهني

3-    سرمشق يا الگوي خوب براي تقليد

4-    فرصتهاي تمرين

5-    انگيزش

عوامل موثر در رشد گوياي :

1-    تندرستي

2-    هوش

3-    وضع اجتماعي

4-    جنس

5-    تحريك

6-    روشهاي تربيتي والدين

7-    شخصيت كودك

اختلالات گويايي

اختلالات گويايي را بطور كلي در در طبقات زير مي توان تقسيم بندي كرد :

1- اشتباهات   2- نقصها ( له كردن كلمات – لكنت زبان ) 3- تاخير در تكلم 4- لالي ( عدم قدرت تكلم)

5- كلام درنگيده

1- اشتباهات : اشتباه در تكلم در خردسالي متداول و طبيعي است و معمولا" تا 6الي 7 سالگي بر طرف مي شود . اشتباهات گويايي نتيجه خطا در يادگيري و سهل انگاري بزرگسالان در تصحيح آن است .

2- نقصهاي گويايي : نقصهاي گويايي اثرات جدي تري بر زندگي اجتماعي فرد دارد .

الف ) له كردن كلمات : عدم بيان درست كلمات به علت حركت ندادن لب و زبان و يا آرواره بوجود مي آيد عدم تكامل عضلات زبان يا علت عاطفي و يا سرعت و شتاب در بيان كلمات اين مشكل بوجود مي آيد.

ب) لكنت زبان

اختلالي است كه به طور موقت يا دائمي و به طور غير ارادي با تكرا و ترديد در ادا و تلفظ كلمات به وجود مي آيد . لكنت زبان در همه سنين ديده مي شود ولي معمولا" در  :

1.      5/3تا 4 سالگي به علت رشد سريع فرهنگ لغات .

2.      سنين ورود به مدرسه به علت اظطراب و ترس از محيط مدرسه و اشخاص جديد و جدا شدن از مادر

3.      سنين بلوغ به علت تغييرات هورموني – بيولوژيك و رواني بيشتر ديده مي شود . شايعترين دوره 3تا 7 سالگي بوده و در پسرها شيوع بيشتري دارد تحقيقات نشان داده است كه در پسران 3تا 4 سالگي برابر دختران لكنت زبان شيوع دارد .

علل لكنت زبان : بطوركلي در علل لكنت زبان مي توان به دو علت زير اشاره كرد: ارثي و محيطي

علل اختلالات گويايي :

          در اختلالات از جمله اختلالات گويايي دو دسته عوامل مؤثرند: دسته اي كه باعث بوجود آوردن اختلال مي گردد و دسته ديگر كه باعث تشديد اختلال مورد نظر مي گردند .

عوامل ( بوجود آورنده و تشديد كننده )‌ اختلالات گويايي :

1. ضريه مغزي
2. نقص شنوايي
3. نقص ذهني
4. فقدان موقعيت مناسب و مساعد ( محيط )
5. اضطراب
6. اوتيسم
7. هيستري

« لكنت زبان »

Stuttering

تعريف :

بهروز ميلاني فر  (1370- 315)  لكنت زبان را اينگونه تعريف مي كند: « اختلالي است كه بطور موقت يا دائمي و به طور غير ارادي با تكرار و ترديد در ادا و تافظ كلمات و سيلابها بوجود مي آيد بدون اينكه اختلال عضوي يا فلجي در كار باشد .»

غلامعلي افروز(1370-56)   نيز در تعريف لكنت زبان مي نويسد: « لكنت زبان اختلالي است كه بطور غير طبيعي حروف و كلماتي تكرار ميشود و فرد مبتلا به اين اختلال فاقد رواني و سلاست در گفتار مي باشد.» (3)

تعربف ديگر لكنت زبان عبارت است: « لكنت زبان يك نوع اختلال در ريتم تكلم است كه  غير ارادي بوده و بصورت تكرار و طو لاني شدن تكلم تظاهر مي كند »  ،   « گسيختگي در رواني بيان كلامي كه از طريق تكرارها و كششهاي غير ارادي چه قابل شنيدن و چه ساكت ، در بيان جمله كوتاه گفتاري خصوصا" صداها و هجاها و كلمات تك هجايي مشخص مي شود. اين گسيختگي ها معمولا" به صورت مكرر رخ مي دهد كه به سهولت قابل كنترل نيستند »

« علائم لكنت زبان »

1 - علائم اوليه 2- علائم ثانويه

علائم اوليه : علائم اوليه يا اصلي كه در گفتار شخص بروز مي كند كه شامل مواردزير مي باشد:

الف) تكرار: فرد اغلب تمايل به تكرار قطعه سازي گفتار درحد غير عادي دارد . عناصر تكرارشده ممكن است صدا – هجا- كلمه يا عبارت باشد.

ب) كشش : يكي از علائم شايع لكنت زبان است كه در آن صدا يا هجا بطور غير عادي كشيده شود . بجز صداي انفجاري مانند پ- ك كه قابل كشيدن نيست .

ج) قفل شدگي : يكي از خصوصيات لكنت زبان است كه در صداها ي انفجاري ديده مي شود مرحله انسدادي اين صداها طولاني تر از حد معمول است .

د) مكث : وقفه كامل در گفتار است . يعني مكث در زماني كه لازم نيست ، عموما" اين مكث قبل از شروع گفته ، پيش مي آيد .

2- علائم ثانويه يا همراه : معمولا" علائم فيزيكي هستند كه درحين گفتار لكنت فردرا همراهي مي كنند . اين علائم بسيار متنوعند . از جمله اين علائم مي توان نيكهاي صورت تنش در ناحيه گردن را نام برد .

  « انواع لكنت زبان »

1- لكنت زبان بصورت انقباضي (tonic)              2- لكنت زبان بصورت تشنجي (clonic) 

1- لكنت زبان بصورت انقباضي ( تونيك ) : يا توقف در تلفظ ، به علت انقباض عضلات دهان ، حلق ، حنجره و تارهاي صوتي ايجاد مي شود. دراين صورت بيمار بر روي يك كلمه فشار مي آورد و اغلب نيز به علت فشار ، كلمه يكباره بيان مي شود.

2- لكنت زبان تشنجي ( كلونيك): يا تكراري در بيان كلمه ، كودك يك سيلاب از كلمه اي را ( معمولا" اولين سيلاب) با سرعت و تشنج و مرتبا" تكرار مي كند مثل : پ پ پ پ پ پدر

  « ميزان ابتلا و شيوع لكنت زبان »

« نسبت ابتلا مرد نسبت به زن 2 تا 4 برابر بيشتر است . شيوع كنت زبان بين 5 تا 10 درصد كودكان است ،80 درصد از همه كودكاني كه به نحوي مبتلا به لكنت زبان بوده اند بتدريج مانند افراد ديگر بطور طبيعي صحبت مي كنند

پريرخ دادستان (1371 -321) در اين خصوص مي نويسد: « بايد متذكر شد كه همه كودكاني كه نخستين نشانه هاي لكنت زبان در آنها متجلي مي گردند، همواره لكنتي باقي نمي مانند.متخصصان بر اين نكته تاكيد دارند كه از هر پنچ كودكي كه علائم لكنت در آنها مشاهده مي شود چهار نفر آنها به يك گفتار بهنجار دست مي يابند بدون آنكه مجددا" اختلال بروز كند.

لكنت زبان درهمه سنين مشاهده مي شود ولي معمولا" در 5/3 تا 4 سالگي به علت رشد سريع فرهنگ لغات ، در سنين ورود به مدرسه به علت اظطراب و ترس از محيط مدرسه و اشخاص جديد و جدا شدن از مادر ، بالاخره در سنين بلوغ به علت تغييرات سريع هورموني – بيولوژيكي و رواني بيشتر ديده مي شود . عقيده بر اين است كه شايع ترين دوره ابتلا ء به لكنت زبان بين 3 تا 7 سالگي است .

« علل لكنت زبان »

علل ارثي ، فردي و فشارهاي محيطي ( اختلافات خانوادگي – داشتن پدر و مادر و وسواسي و كمال جو – سرزنش بيش از حد كودك- تولد فرزند جديد ، تغيير چپ دستي به راست دستي) و مواردي ديگر كه باعث ايجاد تنش و اظطراب در فرد مي گردد.

ا- سخت گيري والدين در مورد درست صحبت كردن : بسياري از متخصصان يكي از علل لكنت زبان را سخت گيري والدين در مورد درست صحبت كردن مي داند و عقيده دارند در قبايلي كه كودك از لحاظ پيشرفت كلامي تحت فشار نيست لكنت زبان ديده نمي شود . چنانچه پدر و مادر بيش از اندازه نگران تكلم فرزند خودنباشند احتمالا" اشكالات تكلمي از بين مي رود.

  اطرافيان كودك و بخصوص والدين ، بر اساس جاه طلبي هاي مفرط خود درباره گفتار كودك ، مي تواند در ايجاد پاره اي از انواع لكنت زبان مشاركت داشته با شند

2- نوروز اضطراب:  بعضي از متخصصان  نوروز اضطراب را مهمترين علت لكنت زبان   مي دانند.

پاولوف عقيده دارد كه بيماران مبتلا به لكنت زبان بدون شك به اختلال عصبي رواني مخصوصا" به نوروز مبتلا هستند.

پاره اي از مولفان ، لكنت زبان را به منزله يك روان آزردگي ( نوروز) با شكلي از واپس روي روانشناختي تلقي مي كنند . چون هر كس مي تواند يك يا چند نشانه ي واپس روي را در وهله اي از زندگي خود نشان دهد، پس شگفت آورنيست كه اين پديده را در سراسر جهان و در خلال قرن ها ، مشاهده كرده باشند. گروهي از روان تحليل گران لكنت زبان را بين هيستري تبديلي و روان آزردگي وسواس و گروهي ديگر آن را در چارچوب يك سازمان يافتگي پاريزيائي كه فرد الكن بر اساس دفاع هاي وسواسي و دفاع ها ي هيستريكي بنا مي كند ، قرار مي دهند .

3- نظريه رفتاري: از ديدگاه رفتاري ، لكنت زبان به عنوان رفتار آموخته شده نگريسته مي شود... لكنت زبان واكنش پيچيده اي است مشتمل بر پاسخهاي شناختي ، عاطفي ، حركتي – رفتاري آموخته شده كه بصورت كوشش براي اجتناب از موقعيت ها يا اصلاح ناشايستگيها ي ادراك شده توسط فرد مبتلا بكار گرفته مي شود. دومين تبيين رفتاري لكنت زبان عبارت است از نارسائي از رشد الگوهاي تكلمي اوليه . بدين ترتيب اين واكنش چيزي جز يك عادات منفي نيست.

4- تغيير چپ برتري :  مركز تكلم غالب مردم در لوپ تامپورال چپ مغز قرار داردو اين افراد راست دست هستند و چپ دستها مركز تكلم شان در نيمكره راست مغراست بنا براين فشار و تاكيد وحتي تنبيه بوسيله والدين و آموزگار باعث انتقال مركز تكلمي از نيمكره راست به نيمكره چپ  شده و در اين صورت اختلالي تكلمي را باعث مي شود.

5- عوامل ارثي :  بعضي ارث را در لكنت زبان دخيل مي دانند وعقيده دارند لكنت زبان از 6 تا 10 برابردرخانواده هاي مبتلا بيشتر ديده مي شود.                                            

   « ضوابط تشخيص لكنت زبان بر اساس DSMIIIR »

مجموعه بازنگري شده تشخيص و آماري انجمن روان پزشكي امريكا ، لكنت زبان را در قلمرو اختلالات گفتار كه جاي ديگر طبقه بندي نشده اند، قرار مي دهد وآن را برا ساس هشياري فرد ، نسبت به اختلال و رنج منبعث از آن ، از شتابان گوئي متمايز مي كند.

ضابطه تشخيصي : تكرارها يا تطويل هاي مكرر اصوات يا هجاها كه سيال بودن كلامي را آشكارا دچار اختلال مي كنند « درمان لكنت زبان»

اگر در پاره اي موارد ، لكنت زبان تقليل مي يابد و حتي با افزايش سن از بين مي رود ، اما امكان پا برجاماندن آن و مانعي كه مي تواند در زمينه ارتباطي به وجود آورد ، توجيه كننده اقدامات درماني هستند . همه مولفان در اين باب هم عقيده اند كه هر اندازه درمان لكنت زبان زودتر شروع شود نتايج حاصل از آن سريع تر و بهتر خواهند بود . بنابراين درمانگري بايد بين 5تا 7 سالگي آغاز گردد. بر اساس نظر وان ريپر(پريرخ دادستان 1371) روي آوردهاي درمانگري لكنت زبان را مي توان درشش گروه بزرگ طبقه بندي كرد:

1.      درمانگري مبتني بر تلقين و منحرف كردن توجه : پريرخ دادستان (1371 - 323-224-325) در اين خصوص مي نويسد: روي آوردمنحرف كردن توجه ، از عقل و منطق الكن كمك مي گيرد ووي را قانع مي كند كه مي تواند بدون كوشش و بدون مشكل ، سخن بگويد . موثرترين روش منحرف كردن توجه ، روشي است كه بر اساس آن از فرد خواسته مي شود كه كلمات خود را شمرده ( جدا از هم ) ادا كند . همچنين دراين درمانگري بايد ادراك فرد نسبت به مشكلات و گفتارش را از يكسو و ادراك بزرگسالان ( بخصوص والدين )نسبت به ترديدهاي كلامي كودك را ، ا ز سوي ديگر ، تغيير دهد

2.      با استفاده از تلقين غير مستقيم و هيپنوتيسم: با تلقين غيرمستقيم بر اساس ايجاد اميد به بهبودي با استفاده از تمرين هايي به منظور تقويت اعضاي تنفسي ، صوتي و جز آن ، تغيير ريتم گفتار يا پذيرفتن لهجه اي به غير از لهجه طبيعي.

3.      درمانگري مبتني بر تنش زدايي : ‌همه بر اين عقيده اند كه الكن ها به هنگام آرامش ، بهتر حرف مي زنند . بدين ترتيب باز پروران متعددي با پذيرفتن اصول كلي نظرات محققاني به گسترش فنون تنش زدائي خاص خود پرداخته اند.

4.      درمانگري مبتني بر مهاركردن ريتم گفتار : بر اساس اين روش از مبتلايان به لكنت زبان خواسته مي شود تا به صورت كشيده و با حالت آواز سخن بگويند . بين هجا ها فاصله ايجاد كنند و گفتار خود را با حركات مقطع دست ها و پاها همراه نمايند.

5.      درمانگري هاي مبتني بر تنبيه و تقويت: بنظر مي رسد كه الكن ها همواره بيش از كساني كه واجد مشكلات ديگري بوده اند تنبيه شده اند . وحتي پاره اي از جراحان ، بد ون آنكه قصد تنبيه كودك الكن را داشته باشند به جراحي لوزه ،لوزه سوم ، قطع بخشهاي كوچكي از زبان و جز آن ، دروي مبادرت كرده اند.البته احتمال دارد تنبيه موجب قطع لكنت زبان در كودكي گردد كه گفتار طبيعي خود را بدون هيچگونه دخالتي نيز باز مي يابد

6.      روان درمانگري فردي ، گروه درماني و دارو درماني ( آرام بخش ها ): روان درماني انفرادي به طوري كه كودك بتواند هيجان ، تنفر ، كينه و عناد خود را تخليه كند بسيار مفيد گزارش شده است .روان درماني به صورت روان درماني حمايتي و تقويتي و روش آرامش جسمي و رواني  (relaxation) مخصوصا" به علت اينكه عضلات سرو گردن بر اثر لكنت زبان دچار خستگي مي شود ، تنفس راحت و آرام و كامل بسيار مفيد است.

         اكثر متخصصان عقيده دارند كه در مورد درمان لكنت هاي مزمن نمي توان انحصارا" به روشهاي روان درمانگري متوسل شد .

استفاده از دارو به منظور درمان الكن ها چيزتازه اي نيست و معمولا" داروهايي از گروه آرام بخش ها تجويز مي شوند. اما در حال حاضر ، كمتر متخصصي است كه به درمان لكنت زبان فقط بر اساس تجويز دارو بپردازد.

استفاده از آرام بخش ها بخصوص هالو پريدول بطور موقت اثر بهبود دهنده دارد گفتار درماني در مراحل پيشرفته و در حدود 6-5 سالگي توصيه شده است ولي در مراحل اوليه ازساير روشها استفاده شود.

  « لالي انتخابي »

تعريف : لالي انتخابي عبارت است ازيك الگوي خاص صحبت كردن دركودكان كه در موقعيت هاي معين يا با اشخاص خاصي كه خود انتخاب كرده اند صحبت مي كنند.

« لالي انتخابي علامت بارز آن عدم تكلم مستمر و كناره جوئي دائم از صحبت كردن تقريبا" در تمامي موقعيت ها ي اجتماعي ( از جمله مدرسه ) مي باشد كه علي رغم توانايي در درك زبان محاورهاي و صحبت كردن ، اين كودكان ممكن است بوسيله تكان دادن سر وبعضي موارد توسط نطق و اداي جملات تك سيلابي و كوتاه ارتباط برقرار كند در سكوت مرضي ممكن است مقدمه يك بيماري رواني مانند اسكيزوفرني باشد ، لالي ممكن است بصورت صحبت نكردن اختياري يا سكوت انتخابي باشد كه در اين حالت كودك با آنكه استعداد و قدرت صحبت كردن را بطور طبيعي دارا است به عللي كه غالبا" جنبه عاطفي دارد يا اطرافيان صحبت نمي كند

« ويژگيهاي كودك مبتلا به لالي انتخابي »

    شرمساري فوق العاده ، كناره گيري و انزواي اجتماعي ، وابستگي ، امتناع از مدرسه رفتن ، رفتار عصيان گرانه ، و توانايي بازر براي ايجاد ارتباط با ديگران از طريقه هاي غير كلامي از قبيل تكان دادن سر ، بكار بردن دست و سر ، و ژستهاي بدن و صورت و در بعضي موارد بصورت يكنواخت صدائي راتكرار كردن

  « علائم همراه با لالي انتخابي »

   رفتارهايي مانند شب ادراري دفع بي اراده مدفوع وسواس منفي گرايي عصبانيت به خصوص در محيط منزل ديده مي شود . اين كودكان اغلب خجول ترسو مظطرب و ازلحاظ شخصيتي متناسب با سن خود رشد نكرده اند و نسبت به اشخاص بي اعتنا هستند

 

« علل لالي انتخابي »

عوامل دخيل در لالي انتخابي فراوانند كه دريك مقوله رواني اجتماعي آورده شده اند:

 اغلب بر اثر هيجانهاي شديد، شوكهاي عاطفي ، زدو خورد ، از دست دادن پدر يا مادر ، تصادف و حتي جنگ ايجاد مي شود . همچنين حفاظت زياد والدين ، اختلال تكلم ، مهاجرت بيماري جسمي و طولاني و بستري شدن در بيمارستان و اضطراب جدايي را از عوامل موءثر در لالي انتخابي مي توان برشمرد .

« ضوابط تشخيص لالي انتخابي براساس DSMIIIR»

الف ) امتناع از سخن گفتن در يك يا چند موقعيت عمده اجتماعي ( از جمله مدرسه ).

ب) مي تواند زبان شفاهي را حرف بزند و بفهمد. 

« درمان لالي انتخابي »

در مورد خموشي انتخابي ، به كار بستن روشهاي روان درمانگري مشكل مي باشد . استفاده از روش روان – نمايشگري و همچنين جدا كردن كودك از محيط خانوادگي مي توانند به تغيير نشانه مرضي منجر شوند.

استفاده از نقاشي و بازي درماني براي از بين بردن منفي گرايي و لجاجت استفاده مي شود. همچنين استفاده از جايزه وتشويقهاي مكرر براي به حرف در آوردن كودك مفيد خواهد بود.

 

منابع

1.      اتكينسون و هيگارد . زمينه روانشناسي (براهني و همكاران ، مترجمان )تهران - انتشارات رشد

2.      احدي ، حسن و محسني نيكچهر(1371). روانشناسي رشد ، تهران - چاپ و نشر بنياد

3.      بر لانير و گيج ( 1374). روانشناسي تربيتي (خوي نؤاد و همكاران ، مترجمان ) نشر پاژنگ

4.      پارسا ، محمد . روانشناسي رشد كودك و نوجوان ، تهران - انتشارات بعثت

5.      شريعتمداري ،علي (1367).روانشناسي تربيتي ،تهران -انتشارات اميركبير

6.      شعاري نؤاد ،علي اكبر(1373).روانشناسي رشد،تهران-انتشارات اطلاعات

7.      -شفيع آبادي ،عبدا... (1371).فنون تربيت كودك ،تهران-انتشارات چهر

8.      مان،نرمان ل(محمودساعتچي1368).اصول روانشناسي ،تهران -انتشارات اميركبير